Brief van Pastoor De Craene 10-02-2021

Macht in de kerk.

Vorige week ging het over ‘macht’ en zijn diverse betekenissen. Deze keer willen wij nadenken over macht in de kerk. Macht die wij vertaald hebben als opgave, uiting van dienstbaarheid. De paus wordt ‘Servus servorum Dei’: ‘Dienaar van de dienaren Gods’ genoemd. Het tweede Vaticaans concilie, heeft dat duidelijk onder de focus geplaatst. Weg met de gezagspiramide, met de paus aan de top en daaronder de bisschoppen en priesters, en met aan de basis het volk. Aan de top staat nu het Volk Gods, de Kerk, en de diverse bedienaren dragen en dienen haar. Ook al zijn er binnen die geloofsgemeenschap verschillende ambten en taken elk met hun verantwoordelijkheden (ambten).

Als eerste het ‘Leerambt’, met als opdracht de Bijbelse Boodschap zuiver te houden. Ook al heeft zij doorheen de geschiedenis dit ambt wel eens misbruikt om theologen te veroordelen, ja zelfs met de inquisitie, in plaats van een dialoog met hen aan te gaan. Ook vandaag worden soms pijnlijke maatregelen getroffen door de romeinse theologen of door mensen in bepaalde kerkfuncties, tegen afwijkende overtuigingen. Maar los daarvan zijn er ook priesters of andere gezagsdragers die zich achter de leer van de kerk wegsteken om kritische gelovigen de mond te snoeren. Ook op het ethische vlak worden mensen niet altijd heus beoordeeld en soms zelfs veroordeeld. Nochtans heeft het volgen van het geweten voorrang op alle regeltjes van het kerkelijk recht. Ten andere het kerkelijk recht moet steeds een kader creëren waarin mensen goed en gelukkig kunnen leven. Het recht moet ten dienste staan van de mensen en niet omgekeerd. ‘Het geweten is de hoogste norm’, zei de grote middeleeuwse theoloog Thomas van Aquino. Gelovigen een slecht geweten bezorgen in Gods naam is dus een verschrikkelijk machtsmisbruik dat jammer genoeg te veel is beoefend in biechtstoel en pastorale gesprekken. Die praktijk heeft vele mensen ontgoocheld en uit de kerk gejaagd.

Priesters en diakens krijgen door hun wijding een zending en verantwoordelijkheid. Gelukkig zijn er velen die hun ‘macht’ benutten voor het welzijn van hun gemeenschap en allen die er toe behoren. Zij staan helend (heiligend) tussen hun mensen. Zij mogen echter hun ambt niet (mis-)gebruiken om macht uit te oefenen op de mensen die hun zijn toevertrouwd. Zij moeten dus een herder zijn en de mensen ‘hoeden’. Sommigen reageren op zulk een wijze zodat elk gesprek of discussie onmogelijk wordt. Onder het mom van het dienen van God en kerk oefenen zij macht uit waardoor er weinig aandacht is voor het welzijn van gemeenschap en mensen. De mensen een slecht gevoel bezorgen is dikwijls een machtsmiddel geweest in een kerk waar de verantwoordelijken enkel op macht zijn belust. Afspraken, rechtsregels zijn in elke gemeenschap noodzakelijk (ook in de kerk) maar zij moeten steeds ten dienste staan van het geluk van mensen en niet omgekeerd.

Wat vooral noodzakelijk is, is een democratisch leiderschap. Sommigen voelen zich echter onzeker in hun job of zijn te zwak om leiding te geven, en grijpen naar de macht van hun ambt om zichzelf staande te houden. Dat is tragisch voor de samenhorigheid van een gemeenschap. Dramatisch is het ook dat sommigen die op andere terreinen, hun job of in hun relaties mislukken, juist in de kerk de ruimte krijgen en de kans grijpen om zich te laten gelden … met alle gevolgen voor die geloofsgemeenschap. Wie een taak krijgt moet op de eerste plaats een teamleider zijn met als belangrijkste opdracht aan de mensen alle kansen te geven om zich te ontplooien. Dit zal vooral kunnen door in gesprek te gaan met elkaar, door naar elkaar te luisteren, vol waardering en ja zelfs op een eerlijke en open wijze met elkaar in discussie te gaan. Het vertrouwen is hierbij de basis van een gelukkige samenwerking. En waar mensen zich niet goed en gelukkig voelen ontstaan er conflicten.

Wie verantwoordelijk is voor de samenkomsten van gelovigen heeft een grote emotionele en spirituele opdracht. Dat kan een zegen en een weldaad zijn. Want inderdaad de liturgie in diverse omstandigheden – zowel droeve als blijde - beroert het hart van mensen. Wij mogen als kerkgemeenschap daar geen misbruik van maken om mensen aan ons te binden. Het is onze bijzondere opdracht om hen dichter bij God, het mysterie van alle leven, te brengen. Het dienstwerk van de kerk is de verbondenheid met God en met elkaar te sterken. En,.’als de kerk niet dient, dan dient zij nergens voor’, zei mgr. Gaillot. Aan ons de opdracht om dat liefdeswerk dat Jezus ons heeft voorgeleefd verder te zetten, in diep geloof en groot respect.

Pastoor Paul